• Czy energetyka może jeszcze liczyć na fundusze unijne? W jakiej skali?
    Dla sektora energetycznego ogłoszone zostały już do tej pory konkursy we wszystkich działaniach, jedynie poza działaniem 9.6, gdzie do rozdysponowania zostało nam ok. 150 mln. Łącznie daje to pulę 2,85 mld zł przeznaczonych na konkursy.
    W najbliższych tygodniach planowane są jeszcze nabory w takich dziedzinach, jak: sieci ułatwiające odbiór energii ze źródeł odnawialnych, jest to tak zwane Działanie 9.6. Następnie na budowę systemów dystrybucji gazu ziemnego na terenach niezgazyfikowanych i modernizację istniejących sieci dystrybucji, czyli Działanie 10.2. Ogłoszony też został konkurs na rozwój przemysłu dla OŹE.
    Trzeba pamiętać, że równolegle do instytucji weryfikującej wnioski (Instytut Nafty i Gazu – przyp. red.) napływają aplikacje z projektami indywidualnymi. Do chwili obecnej, łącznie w ramach trybu indywidualnego i konkursowego w sektorze energetyki, złożono 388 wniosków o dofinansowanie na ponad 9,9 mld zł, co stanowi aż 145 procent dostępnych funduszy.
    Oznacza to oczywiście, że nie wszystkie wnioski zostaną zaakceptowane. Do tej pory z firmami z sektora energetycznego podpisaliśmy 49 umów na kwotę ponad 1,2 mld zł, co stanowi blisko 18 procent funduszy, jakimi dysponujemy dla tej branży.

• Na co są z reguły przeznaczane unijne fundusze w sektorze energetycznym?
    Można wyodrębnić trzy główne obszary współfinansowania. Otóż są to duże projekty infrastrukturalne, które mają poprawić bezpieczeństwo energetyczne Polski. Są to z reguły projekty liniowe w zakresie przesyłu energii elektrycznej, gazu ziemnego, ropy naftowej, a także magazyny gazu ziemnego, które uzyskały blisko 20 procent kwoty przeznaczonych na sektor energetyczny.
    Drugą grupę stanowią projekty mające na celu zwiększenie możliwości wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, w tym także biopaliw. Są to także projekty mające rozwijać przemysł produkujący urządzenia dla wytwarzania paliw i energii ze źródeł odnawialnych.
    I wreszcie trzecią grupę stanowią projekty mające na celu poprawę efektywności dystrybucji energii oraz zmniejszenie jej zużycia. Uzyskały one około 20 procent wszystkich środków przeznaczonych dla energetyki.

• W sumie dla energetyki zarezerwowano więc blisko 7 mld zł, ale do tej pory wydano niewiele?
    Dokładnie zarezerwowano dla tego sektora 6,9 mld zł, a fakt, że do tej pory podpisaliśmy kontrakty na 18 procent tej kwoty o niczym nie świadczy, ponieważ jest to proces, który nieustannie rozwija się. Przewidujemy, że do końca 2010 roku poziom kontraktacji powinien wzrosnąć do 40 procent, a w ramach priorytetu IX, czyli wysokosprawnego wytwarzania energii i produkcji energii ze źródeł odnawialnych osiągnie w tym roku półmetek. Pamiętajmy, że na zakontraktowanie i wydanie tych pieniędzy mamy czas do roku 2015.

• Czy czyste technologie węglowe otrzymają jeszcze jakieś pieniądze unijne?
     Elektrownia Bełchatów otrzymała z UE 180 mln euro na CCS, czyli sekwestrację dwutlenku węgla, ale brakuje jej jeszcze sporo. W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko w obecnym okresie programowania nie przewidujemy już współfinansowania projektów CCS. Możliwe będzie natomiast współfinansowanie bełchatowskiego CCS-u w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego.

•  Jakiego rzędu może to być kwota?
    Póki co, Unia Europejska podpisała 28 lipca br. porozumienie z państwami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu: Islandią, Liechtensteinem i Norwegią. Na lata 2009-2014 przeznaczono 1,8 mld euro.  Polska z tej puli dostanie 578 mln euro, a zatem jeszcze więcej niż w poprzedniej edycji Mechanizmów.
Kolejnym krokiem będzie podpisanie przez Polskę umów z państwami-darczyńcami. Aktualnie trwają prace przygotowawcze, które mają określić m.in. zakres tematyczny wsparcia oraz systemy zarządzania,  wdrażania i monitorowania.
 

• Można ostatnio usłyszeć opinię, że pieniądze europejskie niebawem skończą się i będziemy musieli już radzić sobie sami. Przed nami jednak kolejny budżet unijny na lata 2014-2020. Czy ministerstwo zajmuje się przyszłym budżetem, czy jeszcze obecnym?
    Zajmujemy się obydwiema sprawami jednocześnie. W tej chwili analizujemy wykorzystanie obecnego budżetu. Polska wdraża dwadzieścia jeden programów, konkursów są setki, a zainteresowanie nimi jest zróżnicowane. Niebawem podejmiemy decyzję, czy nie ma potrzeby przesunięcia pieniędzy, a jeżeli tak, to w jakim stopniu i na jakie cele. Otworzy to zainteresowanym  kolejne możliwości aplikowania.
    Decyzje musimy skonsultować z Komisją Europejską, ale przegląd programów to przede wszystkim nasze zadanie. Sami musimy ocenić, czy program był dobrze skonstruowany i uda się efektywnie wydać przyznane pieniądze do 2015 roku, czy może konieczne są jakieś poprawki.
    Mamy jeszcze do dyspozycji dwa narzędzia. Jedno to tzw. Krajowa Rezerwa  Wykonania, czyli pula środków, którą zdecydowaliśmy się przyznać tym, którzy najlepiej będą wydawać fundusze europejskie. Drugim jest pula 633 mln euro, które Komisja przyznała nam za lepsze od zakładanych wyniki gospodarcze. Decyzje, co do podziału obydwu kwot, podejmiemy na początku przyszłego roku.
    Jednak aktualnie najwięcej uwagi poświęcamy przekonywaniu Europy, że warto kontynuować politykę spójności w obecnym bądź zbliżonym kształcie. Mamy ku temu mocne argumenty. Dlatego mam nadzieję, że nadchodzący budżet unijny także będzie dla nas hojny.

•  Co to oznacza? Jak duże mogą to być pieniądze?
    Temat jest bardzo delikatny na forum europejskim, więc wolałabym nie spekulować. W najbardziej optymistycznym wariancie moglibyśmy liczyć na jeszcze wyższą kwotę niż obecnie, ale jest to mało prawdopodobne.

• W poprzednim okresie mieliśmy 67,3 mld euro, czyli w przyszłym budżecie byłoby to znacznie więcej?
    Trudno powiedzieć, czy tak będzie. Niełatwo jest teraz mówić o przyszłym budżecie, bo zmiany następują nieustannie. Rozumiem, że wszystkich interesują kwestie finansowe, ale podstawową sprawą jest przekonanie pozostałych krajów członkowskich, zwłaszcza płatników netto, że Polityka Spójności leży w interesie wszystkich. Mamy na to mocne dowody i coraz szersze grono poparcia. Podczas ostatniej wizyty, także Komisarz ds. Polityki Regionalnej Johannes Hahn zapewnił, że Polska pozostanie jednym z największych  beneficjentów Polityki Spójności.

• Czy potencjalnych beneficjentów będą obowiązywać te samy zasady ubiegania się o pieniądze?
    Reguły na pewno będą zmienione, ale powiedzmy sobie szczerze, to nigdy nie będą łatwe pieniądze. Trzeba zdawać sobie sprawę, że mamy do czynienia z bezzwrotnymi dotacjami, które często idą w miliony złotych. Unijne prawo, szczególnie w sprawach ochrony środowiska, jest bardzo restrykcyjne i musimy się do niego dostosować. Fundusze Europejskie mają spowodować długotrwały, stabilny wzrost gospodarczy. Ma to być efektem owych tysięcy projektów, które realizujemy.

Wywiad został opublikowany w magazynie "ECiZ" nr 10/2010