Oficjalna i ostateczna lista priorytetów na czas naszego przewodnictwa zostanie przedstawiona w czerwcu 2011 r. Prace nad nią już się jednak zaczęty, a w lipcu bieżącego roku rząd przyjął dokument, w którym wstępnie określono plany w tym zakresie. Czego możemy się zatem spodziewać i jak można uwzględnić potrzeby sektora energetycznego w tym ważnym dla nas czasie?

Realne możliwości działania
Okres sprawowania prezydencji, choć przepełniony różnymi wydarzeniami o istotnym znaczeniu dla całej Unii, jest tak naprawdę bardzo krótki. Same zaś plany prezydencji wypracowywane są od 2007 roku w ramach tzw. prezydencji grupowej przez trzy kraje sprawujące po sobie tę funkcję. W ten sposób trio prezydencji koordynuje między sobą cele, które każde z państw je tworzących chciałoby realizować w dłuższym czasie. Daje to okazję do dłuższego zaangażowania na wybranych kierunkach, zmuszając jednocześnie do takiego ich uzgodnienia w ramach całego trio. W skład trio wchodzi większy kraj i dwa mniejsze, jest tam też zawsze państwo ze starej i nowej Unii. Realnie można zatem przypuszczać, że na realizację będą miały szansę jedna bądź maksymalnie dwie inicjatywy polityczne. Dużo zależeć będzie także od programu prac na 2011 r., który przyjmie Komisja Europejska.

Proponowane przez rząd ogólne priorytety
 Rząd sformułował ogólne priorytety na czas polskiej prezydencji. Należą do nich: rynek wewnętrzny, stosunki ze Wschodem, wzmocnienie zewnętrznej polityki energetycznej UE, wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony, negocjacje wieloletnich ram finansowych 2014-2020 oraz pełne wykorzystanie kapitału intelektualnego Europy. Najprawdopodobniej niezwykle ważne okaże się przeprowadzenie negocjacji i osiągnięcie wstępnego   porozumienia  w  zakresie unijnego budżetu na następne lata.
 

Obszary ważne dla energetyki w planie prezydencji
Oprócz sformułowania priorytetów, rząd pokazuje także swoje plany w poszczególnych obszarach. Wśród zagadnień w nich wymienionych warto zwrócić szczególną uwagę na transport, telekomunikację i energię, konkurencyjność, ochronę środowiska oraz sprawy zagraniczne. Każde z nich dotyka bowiem w pewnym stopniu sektora energetycznego bądź warunków jego funkcjonowania. Polski rząd jednak wskazuje tutaj raczej na międzynarodowy wymiar polityki energetycznej i wypracowanie spójnego stanowiska Unii przy rozwiązywaniu regionalnych i globalnych problemów - w tym porozumień klimatycznych na konferencji w RPA. Wymienia się też kwestie zewnętrznego bezpieczeństwa energetycznego, mechanizmów finansowania małych inwestycji w zakresie energetyki z funduszy spójności oraz ich synergię z ósmym Programem Ramowym, jak również wspieranie działań w zakresie badań i rozwoju.

 
Co można by jeszcze wziąć pod uwagę przy formułowaniu planów prezydencji?
Analizując pierwsze wskazywane przez polski rząd kierunki działań, wydaje się, że możliwe jest ich uzupełnienie o dodatkowe kroki wpisujące się w proponowany plan, a uwzględniające sytuację polskiego sektora elektroenergetycznego. Takim istotnym krokiem może być położenie większego nacisku na sprawy związane z zapewnieniem bezpieczeństwa zasilania, rozumianym jednak nie tylko w wymiarze dostaw paliwa do państw Unii Europejskiej, ale szerzej, tzn. w zapewnieniu nieprzerwanych dostaw energii dla odbiorców końcowych. Aspekt ten winien być uwzględniany przy formułowaniu kolejnych celów unijnej polityki energetyczno-klimatycznej, jak również przy negocjacjach globalnego sposobu działania w zakresie zapobiegania zmianom klimatu.
Ciekawą i godną rozważenia inicjatywą, pomocną w kwestiach zapewnienia bezpieczeństwa zasilania, może być propozycja europejskiego energy-mix. Polega ona na rozwijaniu w poszczególnych krajach członkowskich takich technologii, które są tam najlepiej opanowane i stwarzają szansę na wypracowanie nowych, jeszcze lepszych rozwiązań. Jednocześnie tylko takie podejście do redukcji CO2 optymalizuje koszt operacji w skali całej Unii Europejskiej. Na przykład Francja mogłaby być liderem w dziedzinie energetyki atomowej i ją rozwijać, kraje skandynawskie skupiłyby się na odnawialnych źródłach energii, a np. Polska na wykorzystaniu węgla. W ten sposób można byłoby nie tylko poprawiać poziom bezpieczeństwa energetycznego, ale również najskuteczniej i najefektywniej rozwijać poszczególne technologie. Innym istotnym aspektem jest zachowanie przez gospodarki poszczególnych krajów Unii ich konkurencyjności. Jest to szczególnie ważne w kontekście wprowadzania obligatoryjnych celów wynikających z polityki klimatycznej, których osiągnięcie przekłada się bardzo różnie na pojedyncze państwa członkowskie.
Trzeba byłoby zatem równocześnie wypracować mechanizm zapewniający, że koszty realizacji nowych celów będą w równym stopniu obciążać wszystkich obywateli Unii w przeliczeniu na procent PKB przypadający na głowę mieszkańca danego kraju. Podobnie ważnym kierunkiem byłoby zapewnienie, aby nowe miejsca pracy – o których tyle się mówi przy proponowaniu kolejnych celów klimatycznych – powstawały równomiernie we wszystkich państwach członkowskich i to nie tylko w wymiarze ilościowym, ale przede wszystkim jakościowym. Wydaje się, że warto rozważyć wspomniane wyżej propozycje podczas przygotowywania planów polskiej prezydencji.
Szczegółowe informacje dotyczące przygotowań do sprawowania przez Polskę przewodnictwa Unii Europejskiej można znaleźć pod adresem:
www.prezydencjaue.gov.pl/ /obszary-przygotowa/programowanie

Autorzy: Stanisław Tokarski, Jerzy Janikowski

Materiał został opublikowany w magazynie "Polska Energia" - Tauron

źródło ilustracji: Andrzej Gutkowski/CORBIS